Jodium op het erepodium! Tips bij een jodiumtekort

Jodium - schildklier - voeding - jodiumtekort - supplement

Voeding | Brood | Energie | Spijsvertering | Vitaminen & Mineralen

1. Wat is jodium en waarom is jodium zo belangrijk voor onze gezondheid?

Sundriya vertelt...Jodium is een onderdeel van de schildklierhormonen T3 en T4. Deze hormonen worden in je schildklier gemaakt en zijn verantwoordelijk voor de stofwisseling van (vrijwel) alle lichaamscellen en lichaamsweefsels.

Zonder deze hormonen kun je niet leven. Naast jodium hebben we ook twee andere voedingsstoffen nodig voor de vorming van deze hormonen, namelijk het sporenelement selenium en het aminozuur tyrosine. Daarnaast is er een heel scala aan andere voedingsstoffen nodig voor de verdere aanmaak en werking van de schildklierhormonen, waaronder vitamine A, B-vitamines, magnesium, zink, ijzer en koper.
Vrijwel alle lichaamscellen hebben jodium nodig. Naast de schildklier wordt jodium ook door het maagslijmvlies, het ruggenmergsvocht, de speekselklieren, de hersenen, de borsten, de eierstokken en de ogen gebruikt. Jodium is verder essentieel voor de normale groei en ontwikkeling in het algemeen en voor de ontwikkeling van de hersenen in het bijzonder.
Het moet daarom voldoende worden ingenomen tijdens de zwangerschap- en borstvoedingsperiode. Maar jodium blijft gedurende het hele leven cruciaal voor onze hersenen. Er zijn talloze studies over jodium en intelligentie. Volgens de Wereld Gezondheidsorganisatie is jodiumtekort tijdens de zwangerschap en vroege groei ’s werelds meest voorkomend en tegelijkertijd makkelijkst te voorkomen oorzaak van hersenschade en mentale retardatie. Bij kinderen kan een jodiumtekort ook een oorzaak zijn van groeiachterstand en dwerggroei.

2. Hoe herken ik een jodiumtekort?

Een jodiumtekort lijkt in eerste instantie lastig te ontdekken, omdat de symptomen erg generiek zijn. Herken jij de onderstaande symptomen, dan is het verstandig om je jodiumgehalte eens te laten testen.

  • Koude handen en voeten
  • Droge huid en haren (breekbare haren)
  • Breekbare nagels
  • Hese stem
  • Lusteloosheid en somberheid
  • Een verhoogd cholesterolgehalte
  • Slecht geheugen
  • Spierkrampen en –zwakte
  • Opgezwollen ogen en pafferig gezicht
  • Abnormale gewichtstoename

Zoals je hierboven al hebt kunnen lezen is jodium essentieel voor je gezondheid. Wordt er inderdaad een jodiumtekort aangetroffen? Dan wordt er meestal met een behandeling gestart om het jodiumgehalte op peil te brengen in het lichaam. Denk aan supplementen en aangepaste voeding.

3. Hoeveel jodium hebben we nodig?

De Gezondheidsraad heeft geen specifieke aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (ADH) voor jodium vastgesteld. Daarom wordt in Nederland voor jodium het advies van de Nordic Council en de EFSA (European Food Safety Authority) gevolgd. Voor volwassenen is de ADH voor jodium 150 microgram. Voor baby’s en kinderen ligt de ADH voor jodium tussen de 50 tot 120 microgram, afhankelijk van de leeftijd. Tijdens de zwangerschap worden vrouwen geadviseerd 175 microgram jodium per dag binnen te krijgen en voor vrouwen die borstvoeding geven is de ADH 200 microgram. Deze laatste aanbevelingen zijn in Nederland lager dan in de Verenigde Staten. Daar wordt aan vrouwen tijdens de zwangerschap en borstvoeding respectievelijk 220 en 290 microgram geadviseerd.

De Wereld Gezondheidsorganization (WHO) en UNICEF (United Nations Children's Fund) adviseren nog meer jodium tijdens de zwangerschap, namelijk 250 microgram.

Ook de veilige maximumgrens voor jodium verschilt nogal. Zo is deze hier in Nederland vastgesteld op 600 microgram, terwijl in de VS men veilig tot 1100 microgram per dag mag innemen! Veel artsen en voedingsdeskundigen waarschuwen tegen een te hoge inname van jodium.

Volgens de WHO wegen de voordelen van jodium echter veel zwaarder dan de nadelen van een tekort. Let er op dat wanneer je je jodiuminname verhoogt, het belangrijk is om hierbij ook extra selenium te nemen. Deze twee stoffen hebben namelijk een belangrijke samenwerking in het lichaam. Tip: met 1-2 paranoten heb je al je dagelijkse seleniumbehoefte binnen!

jodium schildklier jodiumtekort4. Jodium en voeding: zonder brood een jodiumtekort?

Volgens een recent rapport van het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) krijgen mensen die weinig (maximaal 1 snee) of geen brood eten mogelijk te weinig jodium binnen via de voeding.
Daarnaast blijkt dat, doordat men op advies van de overheid de laatste jaren minder zout gebruikt, ook de jodiuminname daalt. Omdat jodium erg weinig voorkomt in de Nederlandse bodem is jaren geleden begonnen met het verrijken van keukenzout met jodium om schildklieraandoeningen te voorkomen. Ook wordt het toegevoegd aan bakkerszout.

Bakkerszout en brood

Tot aan de tweede Wereldoorlog kwam in Nederland de schildklieraandoening struma (ook wel krop genoemd) door jodiumtekort veel voor. Omdat dit vooral te wijten was aan jodiumtekort waren bakkers vanaf 1942 verplicht om speciaal broodzout te gebruiken. Broodzout was keukenzout (natriumchloride) waaraan 70 tot 85 mg jodium per kg zout werd toegevoegd. Sinds 2009 mag broodzout niet meer worden gebruikt en is er overgestapt op bakkerszout, dat 50 tot 65 mg jodium bevat.

Hoewel het gebruik van bakkerszout niet verplicht is, wordt het wel sterk aangeraden. Brancheverenigingen van Nederlandse bakkerijen hebben samen met de ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) hiervoor het “Convenant gebruik bakkerszout” in 2009 ondertekend. Veel mensen denken echter nog steeds dat alle brood verplicht gejodeerd zout bevat. Hoewel de meeste bakkerijen (95%) zich aan het convenant houden, is deze alleen van toepassing op Nederlandse bakkerijen die producten maken voor de Nederlandse markt. Brood en bakkerijproducten geïmporteerd uit andere landen hoeven niet met bakkerszout te zijn bereid. Biologische bakkers lijken vaker zeezout te gebruiken in plaats van bakkerszout.

Ondanks veel zoeken heb ik hierover geen duidelijke cijfers kunnen vinden. Als iemand hier meer over kan vertellen, hoor ik het graag! In tegenstelling tot wat soms wordt gedacht blijkt zeezout van nature zeer weinig jodium te bevatten (maximaal 1,42 mg/kg). Om enkel via ongejodeerd zeezout voldoende jodium binnen te krijgen zou men dagelijks ruim 100 g zeezout met een relatief hoog natuurlijk jodiumgehalte moeten innemen. Ook Keltische en Himalaya zouten bevatten niet of nauwelijks jodium.

Soja...

En dan is er nog een ander belangrijk aandachtspunt: stel dat je helemaal geen brood eet (of alleen biologische brood) of andere voedingsmiddelen waar voldoende jodium in zitten, maar je eet wél vaak sojaproducten. Dan is het dubbel oppassen geblazen. Soja is namelijk rijk aan zogenaamde goitrogenen, stoffen die in bepaalde planten voorkomen die de opname van jodium en de vorming van schildklierhormonen belemmeren. De naam ‘goitrogeen’ is ontleend aan het Engels woord goiter, dat struma betekent.

5. Waar zit jodium in? Wat zijn goede jodiumbronnen?

Veel mensen willen weten: waar zit jodium in? Vrijwel alles wat uit de zee komt is een goede bron van jodium, van zee groenten tot vis, schelp- en schaaldieren. Wel kunnen de jodiumconcentratie van deze bronnen sterk wisselen. Zo kunnen bepaalde kelp- en zeewiersoorten véél meer jodium bevatten dan anderen, afhankelijk van de soort en ook hoe het gedroogd en verder bewerkt is.

6. In welke voeding zit jodium? Goede natuurlijke voedselbronnen met jodium*

avocado-zalm
Jodium zit in de volgende voeding:

  • Gejodeerd zout
  • Goede vetten: roomboter, olijfolie, kokosolie, rode palmolie
  • (Vette) vis (kabeljauw, makreel, tong, koolvis)
  • Avocado’s
  • Olijven
  • Noten
  • Zeegroenten (kelp, zeewier, zeekraal)
  • Zuivelproducten (yoghurt, kaas)
  • Eieren
  • Asperges en spinazie

*In de grond komt jodium veel minder voor – in sommige wereldgebieden zelfs helemaal niet. In Nederland is de grond zoals gezegd arm aan jodium. Aangezien een plant alleen iets kan opnemen als het er in zit, betekent dit dat planten die langs de kust groeien meestal goede jodiumleveranciers zijn, terwijl planten die verder van de kust groeien niet of nauwelijks jodium bevatten.
Tropische en mediterrane planten zoals kokospalmen, olijf- en avocadobomen groeien vaak in de buurt van de zee en hun vruchten zijn daardoor goede jodiumbronnen. Andere planten zoals asperges of spinazie kunnen wat jodium bevatten wanneer zij in jodiumrijke grond zijn geteeld. Tijdens het koken gaat wel vrij veel van het jodium in deze groenten verloren. Net als mensen hebben ook koeien en dieren jodium nodig voor hun groei, ontwikkeling en gezondheid. Zuivelproducten zijn doorgaans een goede bron van jodium omdat koeien jodium via hun melk doorgeven. Ook eieren bevatten relatief veel jodium.

Sundriya Grubb is voedingsdeskundige en natuurgeneeskundige en al lange tijd werkzaam bij A.Vogel als trainer en gezondheidsspecialist.

Meer weten over jodium?

Er is nog veel meer over jodium te vertellen. Wil je verder lezen dan kan ik deze artikelen van harte aanbevelen (kijk ook verder bij Referenties):

Referenties

Blogster Hetty

Als natuurgeneeskundig en orthomoleculair therapeut ben ik gespecialiseerd in de (medicinale) werking van voeding, kruiden, vitamines en mineralen en supplementen. Dat is echt mijn passie. Ik adviseer klanten op het informatiecentrum van A.Vogel. Daarnaast schrijf ik artikelen, stel ik met het lentekuurteam de kuurweken samen en ben ik vaak op TV te zien bij Koffietijd en andere programma’s. Ook begeleid ik kuurweken in Portugal. Mijn favoriete producten zijn Aciforce Probioticum en Hyperiforce Forte.

Blogster Krista

Ooit aan de Universiteit van Maastricht als gezondheids-wetenschapper afgestudeerd, ben ik nu werkzaam als webredacteur van www.avogel.nl. Op dit blog wil ik mensen informeren over gezondheid en aanmoedigen gezond te leven. A.Vogel zei altijd al: “Gezondheid is leven in harmonie met de natuur” en daar kan ik me van harte in vinden!

Blogster Marjolein

Hoi, ik ben Marjolein. En produceer dagelijks ‘gezond leesvoer’ voor A.Vogel. Online, offline, in print en in video. Ken je bijvoorbeeld de A.Vogel nieuwsbrieven al? Dan ken je mij ook. Veel van de gezonde tips & tricks waar ik over schrijf, vind je hier op het blog weer terug.

Laatste wijziging op deze pagina: 16-01-2017

Heeft u een vraag of opmerking na het lezen van dit blog? Stel deze gerust...

U kunt bij ons terecht voor al uw vragen over de uw gezondheid, A.Vogel-producten, de tuinen, of uw bestelling in de webwinkel.

Neem contact met ons op!

Onze tip bij griep en verkoudheid

Echinaforce tabletten. Deze tabletten krijgen maar liefst een 9,2 als waardering van meer dan 800 gebruikers.

Bestel Echinaforce tabletten

Hoe zit dat...?

Waarom ontstaan de beste ideeën onder de douche?
’s Morgens sta je op, je neemt een douche en … ineens bedenk je de oplossing voor het probleem waar je gisteren de hele dag over zat te piekeren! Waarom juist op dat moment?

Lees hier waarom!

Ontdek de principes
van Alfred Vogel

De natuur geeft ons alles wat we nodig hebben om onze gezondheid te behouden.

Ontdek A.Vogel Wereld