background

A.Vogel Plantenecyclopedie

Vitex agnus-castus L.

Monnikspeper

Geschiedenis

Vitex agnus-castus L. | Monnikspeper

Al sinds de Oudheid staat monnikspeper wat betreft rituelen in hoog aanzien. De vrouwen van Athene, die deelnamen aan de achtdaagse Thesmophoriën, een vruchtbaarheidfeest om de godin Demeter te eren, versierden zichzelf met de bloemen van de plant en legden de bladeren op hun bed om hun kuisheid te bewaren. In de Middeleeuwse kloosters werden de vruchten van de struik als vervanging van peper voor het onderdrukken van de vleselijke lusten (= anaphrodisiacum) gebruikt. Hiernaar verwijst de Duitse naam "Mönchspfeffer". De monniken strooiden het kaf van Agnus castus op hun bedden en de gewoonte om voor de novicen de wegen naar de kloosters met Agnus-castus-bloemen te bestrooien, zou in Italië tot de dag van vandaag nog gebruikelijk zijn. Monnikspeper werd vroeger als geneesmiddel bij verwondingen, onderbuikaandoeningen, oedeem, hypochondrie en leverziektes en ook als emmenagogum, carminativum en galactagogum gebruikt. De naam van de plant ontstond door een reeks verkeerde interpretaties van woorden. Bij Theophrast en Dioskurides heet de struik ágonos, waarbij a voor "weg" en gonos voor "nageslacht" staat. Samen betekenen zij "onvruchtbaar". Dit woord werd in de loop van de tijd met een heel andere woord, namelijk agnós, dat "heilig, rein, kuis" betekent, in verband gebracht. Plinius gebruikte bij de beschrijving van de plant het Latijnse woord voor "kuis", castitas. Uit de verkeerde interpretatie van agnós ontstond het Latijnse agnus, dat "lam" betekent en zo de plant de naam "kuis lam" opleverde. Vervolgens werd dat in het Duits "Keuschlamm". De Latijnse benaming vitex komt van vitilium, dat "vlechtwerk" betekent. Tegenwoordig worden de taaie, harde twijgen nog steeds voor gevochten afrasteringen gebruikt.

Botanische kenmerken

Vitex agnus-castus L. | Monnikspeper

Monnikspeper is een 3–5 m hoge struik of boom met vierkantige, lichtbruine en in eerste instantie viltige twijgen. Zijn vijf- tot zeven tellende, handvormig gedeelde, loofblaadjes staan kruisgewijs tegen over elkaar. Hij vormt kleine blauwviolette, rozekleurige of witte bloemen in dichte eindstandige bloeiwijzes. Vervolgens ontwikkelen zich kleine, donkerbruine vruchten tot vierzadige steenbessen. De hele plant heeft een peperachtige geur en smaak. Interessant is, dat de struik pas na het in het midden van de zomer optredende voedseltekort, bloeit en vruchten voortbrengt. Vanwege zijn late bloei en zijn aangename geur wordt hij bij ons zeer gewaardeerd als sierplant. De bloeitijd is van augustus t/m september.

Vindplaats

Vitex agnus-castus L. | Monnikspeper

De struik is in het hele Middellandse Zeegebied en in Azië tot aan Noordwest-India verspreid. Hij gedijt op rivieroevers en in kustgebieden waar hij dicht op elkaar staande hoeveelheden vormt.

Verwerking

Vitex agnus-castus L. | Monnikspeper

Voor de vervaardiging van de oertinctuur worden de rijpe, gedroogde vruchten gebruikt. De homeopathische verdunning wordt bereid door intensief schudden met de hand.


Latijnse naam

Vitex agnus-castus

Officiële naam

Agnus castus

Familie

Verbenaceae

IJzerhardfamilie

Synoniemen

Agnus castus L.

Vitex verticillata LAM.

Verbena verticillata

Volksnamen

Kuisboom

Kuisheidsstruik

Hoe zit dat...?

Waarom ontstaan de beste ideeën onder de douche?
’s Morgens sta je op, je neemt een douche en … ineens bedenk je de oplossing voor het probleem waar je gisteren de hele dag over zat te piekeren! Waarom juist op dat moment?

Lees hier waarom!
Exclusief op avogel.nl: garantie op 100% tevredenheid*

Ontvang elke maand van A.Vogel tips voor een gezonde lifestyle.

tip

Ontvang maandelijks handige tips en weetjes over gezondheid en lifestyle.

Schrijf je nu in >