background

A.Vogel Plantenecyclopedie

Larrea mexicana MORIC

Creosootstruik

Geschiedenis

Larrea mexicana MORIC - Creosootstruik

De creosootstruik is een oude indianenplant, die door de oorspronkelijke bewoners van Noord- en Zuid-Amerika eeuwenlang voor de behandeling van geslachtziektes, tuberculose, buikkrampen, verkoudheden, reuma en artritis werd gebruikt. Ook gebruikten zij de plant als expectorans, vochtafdrijvend middel, braakmiddel en ontsmettingsmiddel. Verder werd hij als haarlotion en als middel tegen huidaandoeningen zoals eczeem en verwondingen toegepast. Hij gold als pijnstillend bij zenuwontstekingen, heupjicht, verrekking, gebroken botten en ontstekingen van de lucht- en spijsverteringskanalen. De gedroogde, verpulverde bladeren werden zowel bij mensen als huisdieren in de wond gestrooid. Bij waterpokken en reuma nam men een bad met creosootstruik.
Tegenwoordig is het gebruik van de creosootstruik, in de VS "chaparral" of "palo ondo" genoemd, als zogenaamd "bloedreiniging- en ontgiftingmiddel" en als "radicaalvanger"  in heel Noord-Amerika wijd verspreid. Ook voor de ondersteunende behandeling van kanker, in het bijzonder leukemie en melanomen, en voor AIDS wordt chaparral in de VS veelvuldig ingezet. Een speciaal toepassingsgebied is de behandeling van alcoholisme en hersenschade, als gevolg van het gebruik van drugs als cocaïne en "speed".
De bladeren van de creosootstruik, die voor de winning van NDGA* ontwast worden, zijn prima veevoer. Zij hebben een hoge voedingswaarde en bevatten een hoog gehalte aan mineraalstoffen, caroteen en aminozuren, vergelijkbaar met luzerne (alfafa).
* NDGA = nordihydroguaiaretisch zuur

Botanische kenmerken

De creosootstruik is een groenblijvende, tot drie meter hoge, verhoute woestijnstruik met opvallende, breed omlaag hangende afgestorven twijgen. Levende oudere twijgen zijn cilindrisch, jongere vierkantig. Zij worden door knoestige verdikkingen in korte gedeeltes verdeeld. Aan deze knoesten zitten tegen over elkaar staande eenparige geveerde bladeren en steunblaadjes. Zij zijn halvemaanvormig, leerachtig en rijkelijk met harsafscheiding, die sterk naar creosoot ruikt, bedekt. De hars wordt gevormd door transformatie van de opperhuid en haarstructuren. De hars zorgt ervoor dat de plant minder water via de bladeren verliest en zelfs bij een zeer kleine neerslaghoeveelheid van 16 mm per jaar kan overleven.
De bloemen, die in schichten aan het eind van de twijgen staan, hebben vijf gele bloemen en vijf kleinere, groene kelkbladeren, tien meeldraden, een vijfvakse, bolvormige, wollige vruchtknop en een fijne stamper met vijf stempels. Zij bloeien slechts één dag. De kleine splitvruchten delen zich in vijf vakken met elk één zaad. De struik kan zich echter ook vegetatief via met aarde bedekte ontluikende twijgen voortplanten. Men gaat ervan uit dat de langzaam groeiende struiken meer dan honderd jaar oud kunnen worden.
De bloeitijd, die afhankelijk is van de hoeveelheid regen, is meestal van april t/m mei.
De creosootstruik behoort tot de familie van de Zygophyllaceae, een klein geslacht met slechts 5 soorten. Larrea tridentata is de enige soort, die in Noord-Amerika groeit. Hun geografische verspreiding beperkt zich tot de westelijke grensgebieden van de VS met Mexico. Afhankelijk van de plaats is zij diploïde met 13 chromosomen, tetraploïde met 26 chromosomen of hexaploïde met 39 chromosomen. De andere 4 soorten, L. divaricata CAV., L. cuneifolia CAV., L. nitida CAV. en L. ameghinoi SPEG. komen uitsluitend in de droge gebieden van Argentinië, Chili, Bolivia en Peru voor. L. tridentata en L. divaricata zijn zo nauw met elkaar verwant, dat zij als semi-soorten beschouwd worden [1].

Vindplaats

De creosootstruik is de belangrijkste vegetatie in het semi-aride gebied van de Mojave-, Sonara- en Chihuahuawoestijn en is te vinden op hoogtes van 1500 m. Hij prefereert kalkrijke, poreuze gronden.

Verwerking

De gedroogde bladeren uit inzamelingen in het wild worden met alcohol gemacereerd en met de hand op het gewenste verdunningsniveau gepotentieerd.


Latijnse naam

Larrea mexicana

Officiële naam

Paloondo

Herba palo ondo

Familie

Zygophyllaceae

Synoniemen

Larrea divaricata CAV.

L. tridentata COV.

Neoschroetera tridentata BRIQ.

Zygophyllum tridentatum DC.

Volksnamen

Gobernadora

Hoe zit dat...?

Waarom ontstaan de beste ideeën onder de douche?
’s Morgens sta je op, je neemt een douche en … ineens bedenk je de oplossing voor het probleem waar je gisteren de hele dag over zat te piekeren! Waarom juist op dat moment?

Lees hier waarom!
Gratis boek Vullen of Voeden bij bestelling > €20

Ontvang elke maand van A.Vogel tips voor een gezonde lifestyle.

tip

Ontvang maandelijks handige tips en weetjes over gezondheid en lifestyle.

Schrijf je nu in >