background

A.Vogel Plantenecyclopedie

Lachesis muta

Bosmeester

Geschiedenis

lachesis muta - bosmeester

Mensen hebben van oudsher zowel interesse als angst voor slangen gehad. In de religie, kunst, sagen, sprookjes en in de mystieke en medische rituelen van veel volken spelen slangen een grote rol. In de Bijbel lezen we over de slang in het paradijs en in de wereldgeschiedenis over de uraeusslang, een als god vereerde brilslang van de Egyptenaren. De Griekse God van de geneeskunde, Asklepios, had oorspronkelijk een slangenvorm en draagt de door slangen omwonden esculaapstaf als attribuut. Deze staf geldt tegenwoordig als symbool van de gezamenlijke artsen. Zijn dochter Hygieia, de godin van de gezondheid, wordt met een slang, die haar gif in een schaal uitspuugt, afgebeeld. Slangen gelden als symbool voor slankheid, vriendelijkheid en wijsheid en ook als symbool voor onwaarheid, verleiding en zonde. In spraakgebruik werd het woord slang vaak gelijkgesteld met valsheid en boosaardigheid. Zo is het hoofd van Medusa, een van de drie Gorgonen, met slangen bedekt. Al sinds mensenheugenis dienden veel slangengiffen als geneesmiddel. Antiochus III, koning van Pergamon (242–187 v.Chr.), Mithridates VI Eupator, koning van van Pontus (132–63 v. Chr.), en koningin Cleopatra (69–30 v. Chr.) interesseerde zich voor gifslangen met de bedoeling een universeel tegengif te vinden, dat hen tegen aanslagen beschermen zou. Beroemd werd theriak-likkepot van Mithridates, het "Antidotum Mithridaticum", dat als tegengif bij vergiftigingen door slangen, spinnen of schorpioenen tot in de late Middeleeuwen gebruikt werd.
Verschillende slangengiffen werden door de homeopathische arts Dr. Constantin Hering (1800–1880), de grondlegger van de Noord-Amerikaanse Academie voor homeopathische geneeskunde, opgenomen in de Farmacopee van de VS. Gedurende zijn verblijf in Suriname (1827–1833) nam hij het gif van de inheems gevreesde bosmeester af en testte het in gepotentieerde vorm op zichzelf en andere proefpersonen. Vervolgens onderzocht hij meerdere slangengiffen en publiceerde zijn bevindingen.
Twee van de drie namen van de dochters van Zues en Themis, de Moiren (= godinnen van het toeval) Klotho, Lachesis (= die de levensdraden toewijst) en Atropos, werden voor slangensoorten gebruikt. Muta is afgeleid van het Latijnse mutus voor "stom". Linné had de bosmeester oorspronkelijk de naam Crotalus mutus, dus "stomme ratelslang" gegeven.
De bosmeester wordt door de Indianen en inheemse bevolking van de Midden- en Zuid-Amerikaanse Staten anders genoemd. Bij de Amazonas Indianen heet hij surucúcú, in Bolivia verrucosa of cacabela muda, in Columbia en Ecuador rieca, op Trinidad magepire of zarama, in Panama mapana en in Venezuela guaima of daya.

Zoölogische kenmerken

De bosmeester is de gevaarlijkste en, met een lengte van 170 tot 270 cm, in uitzonderlijke gevallen zelfs 400 cm, de grootste gifslang van Amerika. De vlakke, brede kop steekt duidelijk bij de hals af. Het oog met een ronde pupil is opvallend klein. Zijn bijzonder lange slangentanden ontwikkelen zich als buisvormige tanden op een beweeglijke sokkel. Tegelijkertijd met het dichtklappen van de kaken worden de secreetklieren, die zich onder de ogen bevinden, door contractie uitgeperst en legen hun inhoud via de uitvoerkanalen en de buisjes van de beide giftanden als een injectienaald in de bijtwond. Interessant is, dat het gif van een slang voor een slang van dezelfde soort niet giftig is, maar voor een slang van een andere soort dodelijk is. Verder kan iedere slang de hoeveelheid gif zelf doseren.
Qua uiterlijk lijkt de bosmeester op een ratelslang. De behoorlijk knobbelige schubben zijn kielvormig. Zij omgeven het midden van de romp met 35–37 rijen. De bosmeester heeft aan het uiteinde van de staart geen ratelorgaan, maar een hoornige stekel achter een uitstekend schild. Daarmee produceert hij als hij opgewonden is een fluitend geluid. De heldergeelbruine tot roodachtige bovenzijde van het lichaam wordt door zwarte, glanzende, ruitvormige patronen bedekt. Ze zijn heldergeel aan de randen en hebben in het midden een gele stip. De bovenkant van de kop is bedekt met zwarte stippen. Een donkere tijdelijke band verbindt het oog met de mondhoek. De buikzijde glanst effen geelachtig wit. De reusachtige, op de grond wonende slang is een nachtdier en voedt zich met kleine knaagdieren. De vrouwtjes leggen circa 7,5 cm lange eieren, die zij totdat de jongen uit het ei komen, bewaken. Omdat de bosmeester specifieke eisen stelt aan temperatuur en luchtvochtigheid, is hij niet gemakkelijk in gevangenschap te houden.

Vindplaats

De bosmeester is inheems in de oerwouden van Midden- en Zuid-Ameria. Hij is zeer schuw en wordt daarom niet zo vaak gezien.

Verwerking

Slangengif wordt door met de hand uitpersen of door elektrische prikkeling van de gifklieren van op boerderijen gehouden slangen gewonnen. Vers gif wordt gecentrifugeerd en in een exsiccator onder vacuüm bij 37 °C gedroogd of gevriesdroogd (gelyophiliseerd). De bosmeester geeft van alle gifslangen de grootste hoeveelheid gif af. De opbrengst ligt tussen de 150 tot 280 mg droog gif. De Crotalussoorten vernieuwen hun gif relatief langzaam, zodat het “melken“ slechts één keer per maand kan plaatsvinden. Het gif bestaat uit glanzende, meestal gelig gekleurde, amorfe deeltjes van kristallijne aard. A.Vogel gebruikt het volgens het actuele HAB verwerkte slangengif. Het potentiëren van de verdunningen geschiedt door intensief schudden met de hand.


Latijnse naam

Lachesis muta

Officiële naam

Lachesis

Familie

Crotalidae

Groefkopadders

Synoniemen

Crotalus mutus L.

Lachesis trigonocephalus L.

Trigonocephalus lachesis

Surukuku

Hoe zit dat...?

Waarom ontstaan de beste ideeën onder de douche?
’s Morgens sta je op, je neemt een douche en … ineens bedenk je de oplossing voor het probleem waar je gisteren de hele dag over zat te piekeren! Waarom juist op dat moment?

Lees hier waarom!
Gratis Cinuforce neusspray (t.w.v. € 7,97) bij bestelling > € 20

Ontvang elke maand van A.Vogel tips voor een gezonde lifestyle.

tip

Ontvang maandelijks handige tips en weetjes over gezondheid en lifestyle.

Schrijf je nu in >