background

A.Vogel Plantenecyclopedie

Harpagophytum procumbens

Duivelsklauw

Geschiedenis

Harpagophytum procumbens | Duivelsklauw | A.Vogel plantenecyclopedie

In de warme zandgronden van de Kalahariwoestijn en Namibische woestijn in het zuiden van Afrika groeit een exotische plant vol heilzame voedingsstoffen. De plant dankt haar onheilspellende naam aan de stekeltjes waarmee de vruchten zijn bedekt en die op klauwtjes lijken: duivelsklauw. Zijn naam Harpagophytum procumbens dankt de duivelsklauw aan de vorm van de vruchten die aan een anker, in het Grieks ‘harpagos’, doen denken.

Lees alles over de totstandkoming van Atrosan tabletten in het blog over deze prachtige plant!

Duivelsklauw wordt in zijn Zuid- en Zuidwest-Afrikaanse thuisland door de daar levende volken al lange tijd gebruikt bij indigestie, als laxeermiddel, bij bloedziektes, voor koortsverlaging, als pijnstiller bij bv. bevallingen en bij behandelingen van huidwonden, zweren en steenpuisten. De kennis over de geneeskundige bruikbaarheid van duivelsklauw in het Westen zou afkomstig zijn van Duitse soldaten uit de militaire eenheden in Afrika en van de latere agrariër G.H. Mehnert, die over deze plantkennis hoorde van een inheemse geneeskundige gedurende de Herrero- en Hottentottenopstand van 1904-1906. De wortel van de duivelsklauw zou in 1953 door O.H. Volk in Europa geïntroduceerd zijn en werd in het bijzonder tegen stofwisselingsziektes gebruikt. Al spoedig stelden wetenschappers vast, dat hij bijzonder werkzaam is bij artrose. In de zeventiger jaren was de "Afrikaanse reumawortel" in Europa en ook in Zwitserland een regelrechte hit en kon er lang niet altijd aan de vraag naar deze wortel beantwoord worden. Intussen heeft deze geneeskrachtige plant een vaste plaats veroverd in de fytotherapie.
De Duitse benaming van de plant Teufelskralle (= duivelsklauw) heeft betrekking op de met weerhaken voorziene vruchten (zogenaamde duivelsklit), die gemakkelijk aan de klauwen van dieren plakken en op deze wijze verspreid werden, maar die ook moeilijk verwijderbaar zijn en tot ernstige verwondingen kunnen leiden. Zijn wetenschappelijke naam dankt hij aan de vorm van zijn verhoute vruchten die aan een dreganker, het Griekse harpagos, herinneren.
De naam duivelsklauw kan ook aanleiding geven tot verwisselingen, want twee inheemse alpenbloemen uit de familie van de klokbloemen worden ook zo genoemd. We onderscheiden de halfbolvormige duivelsklauw, ook halfbolrapunzel genoemd (Phyteuma hemisphaericum) en de bolvormige duivelsklauw, bolrapunzel (Ph. orbiculare) genoemd. Geen van beide wordt geneeskundig toegepast.

Botanische kenmerken

Harpagophytum procumbens | Duivelsklauw | A.Vogel plantenecyclopedie

Duivelsklauw (Harpagophytum procumbens) heeft het typische woongebied van een savanneplant. Hij bezit een tot 50 cm lange primaire wortel, waaruit de secundaire knolvormige opslagwortels aftakken, die een omtrek van 1,5 m breed en 2 m diep kunnen bereiken. In deze opslagwortels kan de plant tot 90% water opslaan. Het zijn deze opslagwortels, die medisch gebruikt worden. Ieder jaar in het begin van de regentijd schieten er uit de centrale primaire wortel verse loten, die stervormig op de grond liggen en 2 m lang kunnen worden. Aan deze loten bevinden zich de tegenover elkaar staande of verspreid staande, gelobde, licht vlezige bladeren. In de bladoksels staan de roodviolette bloemen, die eruitzien als een gloxinia. Uit de bloemen vormen zich de verhoute vruchten, die lange vertakte uitgroeisels met weerhaken bezitten. In elk van deze klitachtige kapselvruchten zijn circa 50 zaden opgeslagen.

Vindplaats

Harpagophytum procumbens

Duivelsklauw is inheems in de Savanne van de Kalahari van Zuid-Afrika en in Namibië. Zij wordt daar in het wild ingezameld. De oogst vindt meestal plaats in diepe greppels. De wortels moeten direct na de oogst klein gesneden en gedroogd worden, omdat zij anders in korte tijd verrotten of gaan schimmelen. Uit 100 kg verse secundaire opslagwortels wint men slechts 6 tot 14 kg aan de lucht gedroogd verhandelbaar geneesmiddel. Op lange termijn moet ervoor gevreesd worden, dat de sterk commerciële exploitatie samen met de inzamelingen in het wild tot de uitroeiing van deze plant zal leiden. Vooral omdat de wortels tegenwoordig compleet geoogst worden. Bovendien wordt het verhandelde geneesmiddel veelvuldig met de anatomische nauwelijks te onderscheiden soort H. zeyheri gemengd, die weliswaar dezelfde, maar een zwakkere werking heeft. Bioforce heeft is een onderzoeksproject gestart naar de gecertificeerde teelt van Harpagophytum procumbens.

Verwerking

Harpagophytum procumbens

Bioforce gebruikt de gedroogde secundaire opslagwortels van Harpagophytum procumbens uit een speciaal ondersteunend teeltproject. Zij worden geëxtraheerd en met alcohol tot een oertinctuur gemengd en vervolgens tot tabletten verwerkt.


Latijnse naam

Harpagophytum procumbens

Officiële naam

Zuid-Afrikaanse duivelsklauwwortel

Familie

Pedaliaceae

(sesamfamilie)

Volksnamen

Duivelsklauw

Duivelsklit

Hoe zit dat...?

Waarom ontstaan de beste ideeën onder de douche?
’s Morgens sta je op, je neemt een douche en … ineens bedenk je de oplossing voor het probleem waar je gisteren de hele dag over zat te piekeren! Waarom juist op dat moment?

Lees hier waarom!