background

A.Vogel Plantenecyclopedie

Ginkgo biloba L.

Ginkgo

Geschiedenis Ginkgo biloba

ginkgo biloba

De ginkgoboom is de enige nog bestaande vertegenwoordiger van het geslacht van de Ginkgoales, dat ongeveer in de tijd van de Dinosauriërs zijn belangrijkste ontwikkeling doormaakte. Daarom noemt men de boom ook wel "levend fossiel". 150 miljoen jaar geleden waren de Ginkgoales ook over Europa verspreid. Gedurende de ijstijd trokken zij zich uit Europa terug. Alleen Ginkgo biloba overleefde in Zuidoost-China, waar hij als "boom der kennis" vereerd en gecultiveerd werd. In de traditionele Chinese geneeskunde waren de ginkgozaden vanwege hun sterke antibacteriële werking een zeer gewaardeerd geneesmiddel tegen tuberculose. Zij werden als expectorans, kalmerend middel, spijsverteringsmiddel en antiwormenmiddel gebruikt. Vanuit China geraakte de boom in Korea en Japan, waar hij op tempelterreinen aangeplant werd. De ginkgoboom werd in 1712 door de Duitse arts en natuurwetenschapper Engelbert Kämpfer, die de boom tijdens een verblijf in Japan had leren kennen, beschreven. Rond 1730 werd het eerste exemplaar in Europa aangeplant en wel in de botanische tuin van Utrecht. In Europa is de ginkgoboom sinds zijn komst zeer geliefd. In 1815 beschreef Goethe zijn fascinerende eenheid in tweevoud in een gedicht uit de verzameling "Westöstlicher Diwan" (= west-oostelijke divan):

Ginkgo biloba
Uit mijn tuin wil ik je geven,
'n Oosters boomblad dat hier groeit.
Met verborgen zin doorweven,
Houdt het wetenden geboeid.
Is het een en 't zelfde wezen,
Dat zich in zichzelf verdeelt,
Of moet men er twee in lezen,
Één in vorm ons meegedeeld?
Waarop deze vraag wil duiden?
Zinvoller geen vraag ik ken;
Hoor mijn lied het antwoord luiden,
Dat ik één en dubbel ben.

Intussen is de ginkgoboom wereldwijd verspreid en wordt hij zowel vanwege zijn schoonheid als vanwege zijn resistentie tegen luchtvervuiling en insectenvraat zeer gewaardeerd. De mannelijke bomen zijn geliefder dan de vrouwelijke, omdat de zaden van de vrouwelijke boom een onaangename geur verspreiden. Zijn wetenschappelijke naam kreeg Ginkgo biloba in 1771 van de plantkundige systematicus Carl von Linné, die zich baseerde op de naam die Engelbert Kämpfer de boom gegeven had. In Japan heet de boom ICHÔ (uitgesproken als: itschoo) of ICHÔ NO KI (ichô-boom). De geliefde zaden (noten) worden GINNAN genoemd. Het letterteken voor zowel boom als noot ziet er als volgt uit:

 
Het eerste teken wordt als GIN uitgesproken en betekent "zilver". Het is samengesteld uit de tekens voor "goud, geld, metaal" en "goed". Het tweede letterteken is samengesteld uit het teken voor "boom" en "mond" en wordt als ANZU uitgesproken en betekent "abrikoos". De ginkgonoten worden in verschillende traditionele Japanse gerechten gebruikt. Geroosterd en licht gezouten smaken zij met hun milde, licht bittere aroma voortreffelijk bij sake en bier.

Botanische kenmerken Ginkgo biloba

De ginkgoboom is een 30–40 m hoge, tweehuizige boom met een stamomtrek van tot 4 m. Hij kan 4000 jaar oud worden. Hij bloeit pas na circa 25 jaar voor het eerst. Deze vruchtbaarheid kan echter meer dan 1000 jaar aanhouden. De heldergrijsbruine stam is grof gegroefd. De bladeren staan ofwel verspreid aan lange dit jaar ontstane loten of in bosjes aan korte loten. Zij hebben een karakteristieke waaiervorm en zijn naar gelang de leeftijd van de boom gelobd of ongelobd. Hun nervatuur verloopt parallel, wat verwijst naar zijn verwantschap met de ontwikkelingsgeschiedenis van de naaldbomen. In de herfst zijn de bladeren goudgeel en vallen af. De vrouwelijke bloemen bestaan uit een korte steel met twee zaadknoppen. Zij staan afzonderlijk in de bladoksels of met meer op de korte loten. De iets grotere mannelijke bloemen zijn katjesachtig en staan eveneens op de korte loten. De bevruchting geschiedt door vrij bewegende spermatozonen en vindt pas ongeveer vijf maanden na de bestuiving plaats. De rijpe zaden (vaak foutief als de vruchten aangeduid) ontwikkelen zich tot gele bollen met een doorsnede van circa 3 cm. De harsachtige tot vlezige schil geeft de onaangename geur van boterzuur af. De schil wordt voor gebruik afgewreven of afgewassen en de zaadkernen worden uit de harde schil gehaald. De bloeitijd is van april t/m mei.

Vindplaats Ginkgo biloba

De ginkgoboom komt van nature in grotere hoeveelheden voor in China, Japan en Korea en wordt in Europa in plantages geteeld.

Verwerking Ginkgo biloba

A.Vogel vervaardigt een oertinctuur uit de verse bladeren van ginkgobomen.

Zoek product>>


Latijnse naam

Ginkgo biloba   

Officiële naam   

Ginkgobladeren   

Familie   

Ginkgoaceae   

Ginkgofamilie   

Synoniemen   

Pterophyllus salisburiensis   

NELSON   

Salisburia   

adiantifolia SMITH   

Volksnamen   

Japanse notenboom   

Japanse tempelboom

Chinese tempelboom

Hoe zit dat...?

Waarom ontstaan de beste ideeën onder de douche?
’s Morgens sta je op, je neemt een douche en … ineens bedenk je de oplossing voor het probleem waar je gisteren de hele dag over zat te piekeren! Waarom juist op dat moment?

Lees hier waarom!

Ontvang elke maand tips voor een gezonde lifestyle

tip

Wandel op 9 juni 40, 30, 20, 10 of 5 km tijdens de eerste A.Vogel Wandeltocht.

Schrijf je nu in >