background

A.Vogel Plantenecyclopedie

Equisetum arvense L.

Heermoes

Geschiedenis

Equisetum arvense L. heermoes

Heermoes is de nakomeling van een oerplant, die 400 miljoen jaar geleden in het Paleozoïcum hele bossen vormde. Hij toont ons het verre verleden, toen planten nog niet het vermogen hadden om bloemen te vormen en zij nog een oerverhouding hadden met de mineralenwereld, water en licht.

De geslachtsnaam Equisetum is opgebouwd uit het Latijnse equu, dat "paard" en seta, dat "stug haar", "haar", dus samen paardenstaart betekent. Deze benaming stamt af van het Griekse "hippo-uris", dat dezelfde betekenis heeft. De soortnaam arvensis betekent "akker", "veld" en verwijst naar de plaats van de plant. Wanneer de heermoes in een schaal voorzichtig verast wordt, blijft een filigraan geraamte achter, dat uit bijna zuiver kiezelzuur bestaat. Dit werd vroeger voor de reiniging van tinnen gereedschap gebruikt. De Duitse volksnamen Zinnkraut (= tinkruid) en Scheuerkraut (= schuurkruid) verwijzen hiernaar. Dioskurides beschrijft "hippo-uris" als urineafdrijvend, samentrekkend, de bloedstroom uit de baarmoeder stelpend en als hoest- en wondmiddel. Pastoor Kneipp beschouwde de plant als onvervangbaar bij bloedingen en bij het braken van bloed. De zogenaamde "Kobert-Kühnsche-Kieseltee", die voor de behandeling van longtuberculose in hoog aanzien stond, bevatte 6 delen varkensgras, 2 delen hennepnetel en 3 delen heermoes.

Botanische kenmerken

Equisetum arvense L. heermoes

Heermoes vormt een tot 2 m diep, winterhard wortelvlechtwerk en rizomen, waaruit de eenjarige vruchtbare en onvruchtbare loten voortkomen. De vruchtbare loot verschijnt na het smelten van de sneeuw. De potlooddikke onvertakte loot wordt circa 15 cm hoog en is helderbruin tot roodachtig van kleur. Aan het einde staat de karakteristieke bruinachtige, sapvormende, sporenvormende bloeiwijze, waarin de schildvormige sporofieten in kransen gegroepeerd zijn. Aan de noden vormen zich stengelomvattende bladschedes, die tot 2 cm hoog worden en aan de bovenkant zes tot twaalf zwartbruine punten hebben. Na het afsterven van de vruchtbare loten verschijnt op dezelfde plaats een heldergroene, onvruchtbaar waaiervormig blad, dat tot 40 cm lang kan worden. In tegenstelling tot de vruchtbare loten heeft de onvruchtbare loot uit de internodia omhoog komende beweeglijke, met vier of vijf bladeren bedekte zijtakken. De onvruchtbare loten zijn gegroefd en hebben een ruw oppervlak. Dit komt doordat er opgeloste en gekristalliseerde kiezelzuren in opgeslagen zijn. Het rijpen van de sporen vindt plaats van maart t/m april.

Vindplaats

Equisetum arvense L. heermoes

Akkerheermoes is te vinden in heel Europa, Azië en Noord-Amerika van de warme zones tot ver in de Arctis. Hij is van alle Equisetumsoorten de meest verspreide soort en groeit als ruderaalplant graag op leemachtige zandgronden. Op vochtige plaatsen kan E. arvense samen voorkomen met E. palustre (moerasheermoes). Zij verschillen hierin, dat bij E. arvense het eerste internodium van de zijtak langer is dan de daarbij behorende bladschede op de loot. Een precieze identificatie van de akkerheermoes is bijzonder moeilijk, omdat andere soorten een paddenstoel (Ustilago equiseti) kunnen herbergen, die tegenstrijdigheden oproept. In Noord-Amerika en Rusland wordt voor medische doeleinden E. hyemale (schaafstro/schuurriet) gebruikt , dat bladloos is en 1,3 m hoog kan worden.

Verwerking

Equisetum arvense L. heermoes

A.Vogel/Bioforce verwerkt de onvruchtbare loten van heermoes uit inzamelingen in het wild. Deze dienen zorgvuldig op hun identiteit getest te worden. Zij worden van mei tot juni, als zij nog oplosbare, assimileerbare voorstadia van kiezelzuren bevatten, ingezameld. Kort na de oogst worden zij klein gesneden en met alcohol tot een oertinctuur gemacereerd.


Latijnse naam

Equisetum arvense

Officiële naam

Heermoes(kruid)

Familie

Equisetaceae

Paardenstaartenfamilie

Synoniemen

Allosites arvense BRONGN.

Equisetum boreale (L.) BÖRNER

Volksnamen

Akkerpaardenstaart    

Roebol

Kattenstaart    

Unjer

Tinkruid

Schaafstro

 

Hoe zit dat...?

Waarom ontstaan de beste ideeën onder de douche?
’s Morgens sta je op, je neemt een douche en … ineens bedenk je de oplossing voor het probleem waar je gisteren de hele dag over zat te piekeren! Waarom juist op dat moment?

Lees hier waarom!
Gratis Cinuforce neusspray (t.w.v. € 7,97) bij bestelling > € 20

Ontvang elke maand van A.Vogel tips voor een gezonde lifestyle.

tip

Ontvang maandelijks handige tips en weetjes over gezondheid en lifestyle.

Schrijf je nu in >