Vervroegde overgang of perimenopauze

Wat is de perimenopauze? 

De perimenopauze is de fase vóór de menopauze (het moment waarop je 12 maanden achter elkaar geen menstruatie hebt gehad). In deze periode beginnen je hormonen te schommelen, vooral oestrogeen en progesteron. 

De perimenopauze start gemiddeld rond het 45e levensjaar, maar kan ook enkele jaren eerder beginnen als je begin 40 bent. Het is een overgangsfase waarin de eierstokken steeds minder hormonen gaan aanmaken. 

Wat is een vervroegde overgang? 

Van een vervroegde overgang spreken we wanneer de menopauze optreedt vóór je 40e. De medische term hiervoor is primaire/premature ovariële insufficiëntie (POI). Het wordt ook wel premature menopauze genoemd.  

Bij POI is de functie van de eierstokken verminderd, waardoor de productie van oestrogeen afneemt en de menstruatie kan uitblijven. Dit betekent niet altijd dat de eierstokken volledig stoppen; soms komen er nog sporadisch eisprongen voor. 

Het verschil tussen vervroegde overgang en perimenopauze 

Het belangrijkste verschil zit in de fase en de ernst van de veranderingen: 

• Perimenopauze: je hormonen schommelen en je hebt nog menstruaties, al zijn deze vaak onregelmatig.  
• Vervroegde overgang (POI): de eierstokfunctie is duidelijk verminderd en menstruaties blijven langdurig uit vóór je 40e.  

Perimenopauze: symptomen om op te letten 

Dit zijn veelvoorkomende klachten in de perimenopauze: 

• Veranderingen in menstruatiepatroon (kortere of juist langere cycli);.
• Stemmingswisselingen.
• Concentratieproblemen of ‘brainfog’.  
• Slechter slapen.
• Vermoeidheid en een laag energieniveau.
• Pijnlijke of gevoelige borsten.  
• Verandering in vetverdeling, zoals meer buikvet. 
• Schommelingen in de bloedsuiker. 

Deze klachten ontstaan door schommelingen in hormonen en kunnen per vrouw sterk verschillen. 

Perimenopauze onder de 40: kan dat? 

Hormoonschommelingen kunnen soms al vóór het 40e levensjaar beginnen, dan spreken we van een vroegtijdige perimenopauze. Toch is een duidelijke perimenopauze onder de 40 minder gebruikelijk. 

Wanneer je op jongere leeftijd klachten hebt of je menstruatie uitblijft, is het belangrijk om te onderzoeken of er sprake is van POI. Het is dus verstandig om in dat geval altijd contact op te nemen met je huisarts. 

Erfelijkheid en een vroege overgang

De leeftijd waarop je in de overgang komt, is voor een deel erfelijk bepaald. Had je moeder een vroege menopauze, dan is de kans groter dat jij dit ook eerder hebt. 

Erfelijkheid speelt vooral een rol bij de timing van de menopauze, en minder bij het moment waarop de eerste klachten beginnen. 

Wanneer is het verstandig om actie te ondernemen? 

Twijfel je of je klachten passen bij perimenopauze of een vervroegde overgang? Neem dan contact op met je huisarts als: 

• Je jonger bent dan 40 en je menstruatie langere tijd uitblijft. 
• Je cyclus plots sterk verandert.  
• Je klachten hebt die je dagelijks functioneren beïnvloeden.  

De huisarts kan, indien nodig, aanvullend onderzoek doen om te beoordelen of er sprake is van POI en met je meedenken over passende begeleiding.